|
|
Met de Hanzekoopman in hanzepas door de Zwolse "Gouden eeuw”
|
Theaterwandeling van de Zwolse VVV
"Hebt U iets aan te geven:” brandewijn, tabak? “, vraagt de poortwachter.“En, hebt U geen kwaad in de zin?” Wat zullen we nou krijgen?? We staan met een Zwolse Hanzekoopman voor de Sassenpoort. De Hanzekoopman, in laatmiddeleeuwse kledij, wil ons de oude Hanzestad laten zien, maar de poortwachter speelt zijn rol wel erg goed. Gestoken in een kostuum van een 16de-eeuwse landsknecht met helm en piek ontvouwt hij een perkamenten rol waarop het reglement voorkomt voor “vreemdelingen en uitheemsen”. “Zo ging dat in de tijd van de Hanze”, legt de koopman uit. Vreemdelingen die de stad in die tijd bezochten werden in kennis gesteld van de verordeningen en verboden van “Burgemeesters, Schepenen en de Raad der Vrije Keizerlijke Hanzestad Zwolle”. Het was bijvoorbeeld verboden om “gebrande wateren en bieren” in te voeren en meegebrachte goederen bestemd voor de markt moesten eerst naar de stadswaag om de nodige vergunningen te krijgen. De Poortwachter, lid van de “Compagnie der Stad Zwolle” zal ons op de tocht door Zwolle begeleiden. Wij komen met de beste bedoelingen en mogen zonder tol te betalen de stad in. Trouwens, het valhek in de robuuste Sassenpoort hangt er al lang niet meer. Het zware gietijzeren kanon, ooit in 1580 buitgemaakt op de Spaanse troepen van Rennenberg, zwijgt in alle talen en van kokende olie en pek, die over de vijand werd gegoten, is helemaal geen sprake meer. Een heuse Troubadour, heeft ons dan al ingewijd in het programma dat op stapel staat. In prachtige oude teksten wordt Zwolle’s roem en glorie onder de aandacht gebracht. Ook de poortwachter die, zoals hij vertelt, zich na het Beleg van Hertog Karel van Egmond onder bevel van de Zwolse wachtkapitein Meester Gerdt ter Borch heeft gesteld vertelt veel uit die roemruchte tijd.
Schavot op de markt Wist u dat de Sassepoort, waar we onderdoor lopen, uit 4 soorten natuursteen bestaat onder andere uit het “Siebengebirge en de Duitse Eifel”, vertelt de Hanzekoopman. “Dat kwam door de wijdverbreide handel tussen de Hanzesteden.
Van Scandinavië tot Novgorod in het oosten en Venetië in het zuiden werden de meest uiteenlopende goederen zoals hout, wol, wijn, natuursteen en laken vervoerd. Ossen uit Sleeswijk Holstein, en stokvis uit de Oostzee waren wekelijks op de markt te zien. De Hanze was, zeg maar, de middeleeuwse voorloper van de Europese Gemeenschap”. In Hanzepas stappen we achter de koopman door Zwolle anno 2004. “Kijk eens goed naar deze muren”, zegt hij en wijst naar een zijgevel in de Sassenstraat. “Originele handgebakken kloostermoppen, uit de 15de eeuw, de ‘Zwolse gouden eeuw’. Zulke muren hebben we veel in dit deel van de binnenstad”. De koopman raakt op dreef en verkoopt zijn stad als rasverteller. “Nog voordat in Holland de Gouden Eeuw begon, maakt Zwolle een ongekende bloeiperiode door. Tijd om op adem te komen krijgen we amper, tot de Hanzekoopman stil staat in de Luttekestraat. Hier roemt hij het destijds trotse symbool van de rijke Hanzestad, een toren die met haar lengte kon wedijveren met de Domtoren in Utrecht. De kerktoren stond midden in de Luttekestraat, die toen erg smal moet zijn geweest. Met de toren kon Zwolle wedijveren met de overige Hanzesteden, want rijkdom moest gezien worden. “Rampen gingen ook de Hanzestad Zwolle niet voorbij en op de plek waar eens de kerk aan de westzijde begon klatert een fontein.
Op een holletje gaat het door de Korte Ademhalingsteeg naar de Grote Markt. “Die naam slaat op de laatste gang van de misdadigers. Hier haalden zij hun laatste adem op weg naar het schavot. De terechtstellingen vonden plaats voor de hoofdwacht, uiteraard op de marktdag als er veel volk was”. Waar het volk toestroomde voor dit ‘volksvermaak’ en kooplieden allerhande goederen verkochten, zijn nu terrassen onder de bomen en op vrijdag en zaterdag de grote warenmarkten.
Nog een straat met een rijk verleden; de Diezerstraat. De gevels, merendeels uit de 17de en 18de eeuw zijn een tastbaar bewijs dat welgestelde Hanzekooplieden later hier hun woonhuizen en winkels bouwden. Gehandeld wordt er nog altijd op de Grote Markt en Diezerstraat. “Tot zo'n kleine honderd vijftig jaar geleden werden op deze plek de schepen gelost voor de markt”. De Hanzekoopman wijst op een afdak tussen de Grote Markt en de Melkmarkt, ooit de losplaats. “Aan het einde van de Melkmarkt was de grote haven waar de grote schepen, ooit Koggeschepen, werden gelost. Tot 1820 stond hier nog een grote kraan waarmee de goederen in kleine schepen werden overgeladen, en zo werden deze via de stadsgracht aangevoerd”. De Hanzekoopman schudt zijn hoofd als hij vertelt over het overkluizen van de Melkmarkt. “ De stadsgracht loopt hieronder door “, verwijzend naar de Oude Vismarkt waar via dezelfde gracht de vis werd aangevoerd. De Melkmarkt geeft vanaf de vorige eeuw dit sombere brede straatbeeld, “eigenlijk ongewoon voor een historische Hanzestad. Een herstel van de stadsgracht vanaf het Rodetorenplein tot aan de Grote Markt zou een groot stuk romantiek en levende geschiedenis terug kunnen brengen. Kampen heeft een Hanze Koggeschip gecopieerd waarom zou Zwolle niet een houten kraan op het Rode torenplein kunnen reconstrueren? Bij de waaggebouwen vertelt ons de Hanzekoopman dat de balans van de oude stadswaag nog wordt bewaard, ook de maten, de gewichten en de goud- en zilvermerken en de “ellenstok” zijn in het Stedelijk Museum te zien. “In de middeleeuwen stond bijna op elke hoek van de straat een brouwerij”, vervolgt de Hanzekoopman. “Schoon drinkwater was er niet, dus dronk je bier. En bij grote feesten werden bieren uit de Hanzesteden aangevoerd per vat, bijvoorbeeld Hamburger en Bremer Bier". De glazen pui van het Stedelijk Museum is strak en modern naast het voormalige stadhouderlijke paleis waar eens de Overijsselse en Friese stadhouders hun verblijf hadden. Binnen is het een en al Hanze wat de klok slaat. Het mooiste van Zwolle in vitrines: stadszilver en aan de wanden de topstukken van Gerard ter Borch, de “Rembrandt van Zwolle”.
Rijke Aleida en een blauw handje Klop, klop, klop. De deur van het Vrouwenhuis gaat open. Met pruik op en penseel en palet in de hand heet “Aleida Greven” ons welkom. In de 17de eeuw was Aleida één van de rijkste vrouwen van Zwolle. Zij had tijd en geld genoeg voor haar hobby: schilderen. “Het was mode in onze kringen en ik had wel enig talent”, vertelt Aleida niet onbescheiden. In haar deftige jurk gaat ze ons voor door de lange gangen en kamers. “Veel van de portretten en stillevens aan de muren is eigen werk en van penseelprinsessen uit de familie, ziet u!”. Na Aleida’s dood, in 1742, mochten bejaarden gereformeerde vrouwen in dit huis hun oude dag slijten, zo had Aleida bij haar testament bepaald. Pronkstuk in het Vrouwenhuis is de Regentenkamer. In de Hanzetijd woonde hier de Licentiemeester der Octrooien & Accijnsen. Het Huis stond vlak aan de waterpoort en hier betaalden de schippers hun belasting. Nog steeds staat in dit huis de betaaltafel uit 1566, waarop met klinkende munt de belasting door de binnenschippers werd betaald. De Hanzekoopman haalt een aantal zilveren muntstukken te voorschijn, zoals de Carolus gulden, daalders en realen om te laten horen hoe met “klinkende munt” de belasting werd betaald. Op de tafel stond, net als nu, een fles brandewijn. Tijdens het geld tellen werd een “Blauw Handje” ( brandewijn met bruine suiker) gedronken. De Hanzekoopman schenkt de glazen vol. Wij proosten en drinken de glazen, als doorgewinterde kooplieden, in één teug leeg.
Prijs: € 19,95 p.p. Minimaal 12 en maximaal 25 personen. Bij minder dan 12 personen geldt het minimum deelnamebedrag van € 249,40 Startpunt: Sassenpoort (Veldzijde), of u kunt worden opgehaald in een cafe of restaurant in de binnenstad [naar eigen keuze] Duur: 2½ uur. Inclusief: Bezoek aan Oude Raadhuis, Sassenpoort, St.Michaëlskerk en het Aleida Greve- of Vrouwenhuis met 4 figuranten en een "Blauw Handje".
EXTRA'S EN SPECIALE CULINAIRE AFSLUITING
Extra's:
De wandeling is extra uit te breiden met een middeleeuws wagenspel tijdens de tocht. figuranten van het Zwolse St. Michaëls Gilde brengen een middeleeuws wagenspel tot leven van een "wonderdokter" die door zijn bedrog naar de schandpaal wordt geleid. Bovendien kan er vervoer geregeld worden per diligence of authentieke paardentram. Voor bijzondere gelegenheden (bijvoorbeeld bij afscheid en jubileum) kan er een een speciale oorkonde worden vervaardigd en worden voorgelezen.
De theaterwandeling kan afgesloten worden met middeleeuwse maaltijden.
De maaltijden worden geserveerd in gerenommeerde Zwolse restaurants met een middeleeuwse ambiance. In een middeleeuwse middeleeuwse gewelven kelder of in de bovenzaal van een voormalige hoefsmederij. De opgegeven prijzen zijn excl. drank, m.u.v. de Jacobijnenpot, waar 1 glas bier of wijn inbegrepen is..
Inlichtingen: "Het Zwolse St. Michaëls Gilde"
p/a Domus Scolarum Vicina
|
ã opmaak & ontwerp gepvrielink 2007
